آشنایی با زندگی نامه آیت الله حاج شیخ محمد علی عالمی دامغانی

در استان سمنان کمتر کسی هست که نام مرحوم آیت الله حاج شیخ محمد علی عالمی دامغانی را نشنیده باشد و اکثراً به تناسب موقعیت اجتماعی و سیاسی آن مرحوم خصوصاً در سالهای آخر عمر شریفشان که با رأی اکثر مردم به مجلس خبرگان راه یافتند با حیات و زندگانی او کاملاً آشنائی دارند. اما دو بعد از زندگانی این مرد الهی متاسفانه ناشناخته ماند و یا تاریخ نویسان کمتر به آن پرداختند یکی بُعد مبارزاتی و انقلابی و ذیگری بُعد علمی این بزرگوار بود که در این مقاله سعی شده است با سیری در آثار نامبرده اختصاراً به شخصیت علمی ایشان بپردازیم. مرحوم عالمی با طی نمودن مراحل مختلف تحصیلات حوزه و با استفاده از محضر بزرگان بنام و آیات عظام چون ملا علی همدانی، امام خمینی ، محقق داماد ، گلپایگانی و علامه طباطبائی به مراتب علم و اجتهاد راه یافت و اجازات ایشان از بزرگانی چون امام راحل ، آیت الله خوئی ، آیت الله مرعشی نجفی ، آیت الله سید محمود شاهرودی ، آیت اللله گلپایگانی و آیت الله حکیم گواه این مدعاست. آثاری که از حضرت آیت الله عالمی به جای مانده را می توان به دو بخش تقسیم نمود:

الف )آثاری که به چاپ رسیده است؛

۱ ـ پیغمبر و یاران

این اثر ماندگار در ۵ جلد و به تاریخ ۱۳۴۸ش چاپ گردیده است که به معرفی یاران و اصحاب پیغمبر اکرم (ص) پرداخته است . این کتاب که در بعضی فهارس با نام « یاران پیغمبر را بهتر بشناسیم» معرفی شده است به شرح حال ۳۶۰ نفر از اصحاب اشاره کرده و به نقل مؤلف دانشمند از ۲۵۰ منبع مهم اسلامی در نگارش آن استفاده شده است.

۲ ـ جوانان چه می پرسند؟

چاپ اول آن در سال ۱۳۴۹ش در ۱۴۴ صفحه جیبی بوده است و چاپ یازدهم آن در سال ۱۳۶۸ ش در ۵۰۰۰ نسخه در انتشارات پیام اسلام صورت گرفته است. این اثر در جای خود به خصوص سالهای قبل از انقلاب حافظ نسل جوان از کژی ها و جهالت بود. شایان ذکر است که این کتاب به زبان اردو هم ترجمه شده است.

۳ ـ شاگردان مکتب ائمه (ع)

این مجموعه در ۳ جلد وزیری منتشر شد که حاوی شرح حال ۳۰۰ تن از شاگردان ائمه از امام علی (ع) تا امام عصر (عج) بدون اشاره به شاگردان مکتب حضرت ابا عبدالله علیه السلام می باشد . این کتاب در قبل از پیروزی شکوهمند انقلاب به نام « شاگردان مکتب امام (ع) » در یک جلد و در قطع جیبی منتشر شده بود.

۴ ـ حسین (ع) نفس مطمئنه

این اثر جامع و کامل در تاریخ حضرت ابا عبدالله (ع) و شرح زندگی اصحاب آن امام نوشته شده است که در مرحله اول به سال ۱۳۷۲ش در ۳۰۰۰ نسخه و ۴۶۴ صفحه به چاپ رسید. در بعضی از چاپهای بعدی این کتاب به نام « در کربلا چه گذشت؟ » منتشر شد.

ب ) آثاری که تا به حال به چاپ نرسیده است؛

امید آن است که انشاءالله به همت بیت آن مرحوم و همکاری مسئولان فرهنگی استان هر چه زودتر به زیور طبع آراسته گردد.

۱ ـ صحنه های قیامت از دیدگاه قرآن

این کتاب ترجمه ای است از کتاب علامه شهید سید قطب که در ۳۰۰ صفحه به قلم این بزرگوار موجود است.

۲ ـ نقدی بر تصوف

این کتاب در ۲۶۵ صفحه در رد تصوف و فرهنگ صوفی گری در اثبات مبانی ناب عرفان اسلامی نوشته شده است.

۳ ـ نهضت های مقدس تا قیام خونین مختار

این اثر تاریخی تحقیقی ۱۹۰ صفحه است که تاریخ نگارش آن به سال ۱۳۵۰ ش بر می گردد.

۴ ـ شرح مختصری از زندگی امام حسین (ع)

این اثر که در ۱۰۰ صفحه قلمی گردیده از ولادت تا شهادت آن امام را شامل می شود و کلمات قصار آن امام را نبز در بر دارد.

۵ ـ رساله استدلالی در ارث زوجه

این رساله فقهی به زبان عربی است و در ۲۴ صفحه در رابطه با بحث ارث زن بعد از فوت شوهر نوشته شده که از مباحث مشکل کتاب ارث به شمار می رود.

۶ ـ رساله اجتهادی در رضاع

کتابی است که در ۲۳ صفحه به زبان عربی در مورد شیر دادن مادر به فرزند دیگری نگارش یافت.

۷ ـ رساله اجتهادی و استدلالی در خلل و قواطع الصلوه

این رساله مهم عربی در ۱۶۰ صفحه است که به مباحث نماز و اعمال متضاد با آن که موجب بطلان می گردد ، تدوین شده است. این اثر تحریر درسهای خارج فقه استاد در سال ۷۱ ـ ۷۰ در حوزه علمیه سمنان می باشد.

۸ ـ شرح کفایۀ الاصول

کفایه مرحوم آخوند خراسانی یکی از کتب مشکل درسی در حوزه اصول می باشد که فهم دقیق آن از عهده هر کسی بر نمی آید. در حوزه های درسی مشهور بوده که هر کسی کفایه را خوب بفهمد مجتهد می باشد. این اثر در ۴۰۰ صفحه نوشته شده است.

۹ ـ شرح بر عروۀ الوثقی

عروه مرحوم سید محمد کاظم یزدی از قدیم الایام مورد عنایت فقهای شیعه بوده است و قریب به اتفاق فقهاء بعد از رسیدن به مراحل اجتهاد و فهم دقیق مبانی فقه بر این کتاب حاشیه یا شرحی می نگاشتند که هنوز هم این سنت در حوزه مرسوم است. این اثر که در ۸۰۰ صفحه نوشته شده است قطعاً شرح کلِ عروه نیست ولی هر چه باشد نشان از نظرات فقیهانه و عالمانه ایشان دارد.